تعهدات حقوق بشری و شرکت‎های فراملی با تأکید بر رویکرد شورای حقوق بشر

نوع مقاله: مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشکدۀ حقوق دانشگاه شهید بهشتی

2 دانشجوی دکتری حقوق بین‎الملل دانشگاه شهید بهشتی

چکیده

شرکت‌های فراملی یکی از بازیگران اصلی سیاسی، اجتماعی و اقتصادی دنیای معاصر هستند. این شرکت‌ها افزون بر دستاوردهای مناسب و مطلوبی که در عرصه‌های مختلف به‌جا گذاشته‌اند، آسیب‌هایی به‌ویژه در حوزۀ حقوق بشر رقم زده‌اند. این موضوع به یک مسئلۀ اختلاف‎برانگیز در حوزۀ حقوق بین‎الملل بشر منجر شده است که آیا شرکت‎های فراملی تعهدات حقوق بشری دارند؟ در پاسخ به این پرسش، دو رویکرد اصلی شکل گرفته است؛ نخست، رویکرد اخلاقی که معتقد است حقوق‌ بشر به‌‌عنوان تعهدات بنیادین اخلاقیِ ازپیش موجود، به همه موجودیت‌ها ازجمله شرکت‌های فراملی قابل انتساب است. دوم، رویکرد نهادی که می‌گوید حقوق ‌بشر همان حقوقی است که در اعلامیۀ جهانی حقوق بشر و اسناد بین‌المللی بعدی آمده است و اینکه دولت‌ها متعهدان اصلی در قبال حقوق بشر به‌شمار می‌آیند. به اعتقاد رویکرد اخیر، عدم انتساب مستقیم تعهدات حقوق بشری به شرکت‌های فراملی، روش مناسب‌تری برای صیانت از حقوق بشر است. این مقاله با ارزیابی هر دو رویکرد و همچنین توجه به اسناد شورای حقوق بشر چنین نتیجه‌گیری می‌کند که اگرچه شرکت‌های فراملی تعهدات حقوق بشری دارند، اما همچنان این دولت‌ها هستند که متعهد مستقیم تعهدات حقوق بشری به‌شمار می‌آیند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Human Rights Obligations and Transnational Corporations with Emphasis on Human Rights Council Approach

نویسندگان [English]

  • s.hadi mahmoody 1
  • mansoreh seddiqian kashani 2
1 shahid beheshti university
2 shahid beheshti university
چکیده [English]

Transnational Corporations (TCs) are one of the principal participants in the political, social and economic contemporary world. These corporations have put out desire and appropriate achievements, as well as harmful disorders in human rights domains. The latter has led to the disputed problematique in international law. Have TCs any human rights obligations? In response to this question, two main approaches have formed: The first is the ethical approach which argues that human rights as a priori fundamental ethical obligations are assignable to all entities including TCs. The second is institutional approach which says human rights are those rights that have listed in Human Rights Declaration and subsequent international instruments and contemplates that states are principal duty bearers towards human rights obligations. According to the recent approach, the lack of direct assignment of human rights obligations to TCs is a more appropriate way to protect these rights. This article examines both approaches as well as attention to the documents of the Human Rights Council which has produced many documents in this respect and concludes although TCs have human rights obligations but still the States are being considered direct duty bearers towards human rights obligations.

کلیدواژه‌ها [English]

  • human rights
  • Transnational Corporations
  • Human Rights Council
  • States

الف) فارسی

1. زمانی، سید قاسم و رحمان نسب امیری، نسیم (1395)، «ظرفیت‎ها و موانع اتحادیه اروپا در ایجاد تعهدات مستقیم حقوق بشری برای شرکت‎های فراملی»، فصلنامۀ مطالعات حقوق عمومی، دورۀ 46، ش 1، ص 18-1.

  1. صلح‎چی، محمدعلی (1393)، «مسئولیت دولت در قبال نقض حقوق بین‎الملل بشر توسط شرکت‎های فراملی»، فصلنامۀ پژوهش حقوق عمومی، سال شانزدهم، ش 44، ص 128-105.
  2. قنبری جهرمی و محمدجعفر، باغبان، رحیم (1393)، «اقامۀ دعوی علیه بنگاه‎های چندملیتی: مسئولیت اجتماعی شرکت‎ها»، چالش‎ها، تحقیقات حقوقی، ش 67، ص 214-189.
  3. قنبری جهرمی، محمدجعفر و شفیعی بافتی، نگین (1392)، «قاعده‌مند‌سازی مسئولیت زیست‌محیطی شرکت‎های فراملی در حوزۀ آلودگی نفتی دریایی: پیوند میان حقوق نرم و سخت»، فصلنامۀ تحقیقات حقوقی، ویژه‌نامۀ ش 13، ص 210-171.
  4. مصفا، نسرین و مسعودی، حیدرعلی (1389)، «تحول مسئولیت شرکت‎های چندملیتی»، فصلنامۀ سیاست، مجلۀ دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دورۀ 40، ش 4، ص 287-273.

 

ب) خارجی

6. Arnold, DG, (2010), "Transnational Corporations and the Duty to Respect Basic Human Rights", Business Ethics Quarterly, 20, 3, p. 371-399.

  1. Arnold, DG, (2016), "Corporations and Human Rights Obligations", Business and Human Rights Journal, Vol. 1 (2), p. 1-21.
  2.  Arnold, DG, (2017), "On the Division of Moral Labour for Human Rights between States and Corporations: A Reply to Hsieh", Business and Human Rights Journal, Vol. 2, p. 311-316.
  3. Bartlett, C, and Ghoshal, S, (2002), Managing across Borders: The Transnational Solution, Cambridge: Harvard Business School Press.

10. Bishop, J, (2012), "The limits of corporate human rights obligations and the rights of for profit corporations", Business Ethics Quarterly, 22 (1), p. 119-144.

11. Buchanan, A, (2013), The Heart of Human Rights, Oxford: Oxford University Press.

12. CASSEL, D, (2018), "The Third Session of the UN Intergovernmental Working Group on a Business and Human Rights Treaty", Business and Human Rights Journal, Vol. 3 (2), p. 277–283.

13. Espinoza, Sabina, (2014), Should International Human Rights Law Be Extended to Apply to Multinational Corporations and Other Business Entities, University College London (UCL) Department of Political Science.

14. Hazenberg, J, (2016), "Transnational Corporations and Human Rights Duties: Perfect and Imperfect", Human Rights Review, Vol. 17 (4), p. 479–500.

15. House of Lords House of Commons Joint Committee on Human Rights, Human Rights and Business: Promoting responsibility and ensuring accountability Sixth Report of Session, (2016–17).

16. Hsieh, N, (2015), "Should Business Have Human Rights Obligations", Journal of Human Rights, p. 218-236.

17. Hsieh, N, (2017), "Business Responsibilities for Human Rights: A Commentary on Arnold", Business and Human Rights Journal, Vol. 2, p. 297-309.

18. Human Rights Council, ‘Elaboration of an International Legally Binding Instrument on Transnational Corporations and Other Business Enterprises with Respect to Human Rights’, A/HRC/26/L.22/Rev.1, (14 July 2014).

19. Human Rights Council, ‘Human Rights and Transnational Corporations and other Business enterprises’, A/HRC/26/L.1, (15 July 2014).

20. HUSSAIN, W, (2012), "Corporations, profit maximization and the personal sphere", Economics and Philosophy, Vol. 28:3, p. 311– 331.

21. José G SISON, A, (2018), "Virtue Ethics and Natural Law Responses to Human Rights Quandaries in Business", Business and Human Rights Journal, Vol. 3, p. 211–232. 

22. Khoury, S, (2013), An Exploration into the Accommodation of Capital in International Human Rights Law, University degli Studi di Milano, Italy.

23. KIRKEB, T and LANGFORD, M, (2018), "The Commitment Curve: Global Regulation of Business and Human Rights", Business and Human Rights Journal, Vol. 3:2, p. 157- 186.

24. Moellendorf, D and Widdows, H, (2015), The Routledge Handbook of Global Ethics, Routledge.

25. O’Neill, O (2005), The Dark Side of Human Rights, International Affairs.

26. OECD Guidelines for multinational enterprises, OECD, (2008).

27. UNCHR Res 69, E/CN.4/RES/2005/69, The resolution by the UN Commission on Human Rights, (2005).

28. UNHRC A/HRC/17/31, ‘Report of the Special Representative of the Secretary-General on the issue of human rights and transnational corporations and other business enterprises, John Ruggie; Guiding Principles on Business and Human Rights: Implementing the United Nations “Protect, Respect and Remedy” Framework’, (2011).

29. UNHRC Res 8/7, UN Doc A_HRC_RES_8_7, ‘Mandate of the Special Representative of the Secretary-General on the issue of human rights and transnational corporations and other business enterprises’, (2008).

30. UNHRC Res A/HRC/26/L.22/Rev.1, ‘Elaboration of an international legally binding instrument on transnational corporations and other business enterprises with respect to human rights’, (2014).

31. UNHRC Res, A/HRC/26/L.1, ‘Human rights and transnational corporations and other business enterprises’, (2014).

32. UNSUBCOM E/CN.4/Sub.2/Res/1998/8, ‘The relationship between the enjoyment of economic, social and cultural rights and the right to development and the working methods and activities of transnational corporations’, (1998).

33. Weissbrodt, D and Kruger, M, "Norms on the Responsibilities of Transnational Corporations and Other Business Enterprises with Regard to Human Rights", American Journal of International Law, 2003, p. 901-922.

34. Werhane, p, (2017), "Corporate Moral Agency and the Responsibility to Respect Human Rights in the UN Guiding Principles: Do Corporations Have Moral Rights", Business and Human Rights Journal, Vol. 2, p. 5–20.

35. Wettstein, F, (2009), Multinational Corporations and Global Justice, Human Rights Obligations of a Quasi-Governmental Institution, Stanford University Press.

36. Wettstein, F, (2012), "Corporate Responsibility in the Collective Age: Toward a Conception of Collaborative Responsibility", BUSINESS AND SOCIETY REVIEW, vol. 117 (2), p. 155-184.