صلاحیت فراسرزمینی بر اساس دکترین آثار در حقوق بین‌الملل

نوع مقاله: مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه حقوق بین الملل دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران

2 دانشجوی دکتری حقوق بین الملل دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران

چکیده

«دکترین آثار» یکی از مبانی توجیهی صلاحیت فراسرزمینی در حوزۀ صلاحیت تقنینی، اجرایی و قضایی است و تحولی در مبانی کلاسیک صلاحیت دولت‎‏ها به‌شمار می‌رود. این دکترین در ابتدا با موضوعات عمدتاً اقتصادی، مانند حقوق رقابت، ظهور بیشتری داشته، اما سپس به دیگر قضایا و موضوعات تجاری، اقتصادی و حتی غیراقتصادی توسعه یافته است. دکترین آثار را به‌طور خلاصه می‎توان این‌گونه تعریف کرد: «توانایی و اختیار دولت در اِعمال صلاحیت نسبت به بیگانگان در خارج از کشور که رفتار آن‌ها آثاری را در قلمرو دولت اِعمال‌کنندۀ صلاحیت، ایجاد می‏کند». در این دکترین به‌جای تمرکز بر محل «وقوع رفتار»، بر محل «آثار و تأثیرگذاری رفتار» به‌عنوان مبنای صلاحیت تأکید می‌شود. به دلیل توجه خاص بر «آثار عمل»، برخی این تئوری را عملاً انشعابی از صلاحیت سرزمینی نامیده‏اند و برخی دیگر نیز آن را در قالب سایر اصول صلاحیتی، مانند صلاحیت واقعی یا جهانی، توجیه نموده‎اند. در مقالۀ حاضر، ابتدا تعریف و سیر تحول تاریخی دکترین آثار ارائه شده، سپس ماهیت، جایگاه، مبانی و شرایط اِعمال صلاحیت فراسرزمینی به استناد دکترین آثار در حقوق بین‎الملل بررسی گردیده است. یافته‎های این تحقیق نشان می‎دهد که اولاً با توجه به تفاوت‎ اساسی دکترین آثار با سایر مبانی صلاحیتی، منطقی آن است که این دکترین با وجود قرابت آن با مبانی صلاحیت سرزمینی عینی و صلاحیت واقعی، به‌عنوان یکی از مبانی جدید و مستقل صلاحیت فراسرزمینی دولت‌ها محسوب شود. دوم اینکه اِعمال صلاحیت به استناد این دکترین، به تحقق اثر و احراز شرایط و مبانی خاصی ازجمله «اساسی»، «مستقیم»، و «قابل پیش‌بینی بودن» اثر و رعایت معیارهای حقوق بین‌الملل وابسته شده است

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Extraterritorial Jurisdiction based on Effects Doctrine in International Law

نویسندگان [English]

  • Mohsen Mohebbi 1
  • abdolhossein safaee 2
1 Head of Department of Public & int'l Law, Faculty of law, Science and Researches Unit Tehran, Azad University
2 islamic azad university
چکیده [English]

The United States has resorted to the “secondary sanctions” via extraterritorial application of domestic laws, measures and executive orders with extraterritorial effects. In the present research, the US unilateral measures in extraterritorial application of its domestic laws in the light of “Principles and rules of public international law’ “the performance of the States has been analyzed. According to the research findings, the unilateral actions of the US in exercising the extraterritorial jurisdiction of its domestic laws has faced two main criticisms,
First; this country has violated the fundamental principles of the international law and neglected the international obligations through the imposing the domestic laws and by issuing the executive orders with extraterritorial effects.
Second; the US has illegally developed its legal power beyond its geographical and jurisdictional domain via abusing its power of sovereignty as the world police.
KEYWORDS: Extraterritorial Jurisdiction, the US Unilateralism, Principles and Rules of International Law, the US Judicial Procedure

کلیدواژه‌ها [English]

  • "jurisdiction"
  • "Territorial Jurisdiction"
  • "Extraterritorial Jurisdiction"
  • "Doctrine of Effect"

الف) فارسی

1. ضیایی، سید یاسر (1392)، «دکترین اثرگذاری در حقوق بین‌الملل عمومی»، فصلنامۀ تعالی حقوق، ش 4.

2. ضیایی، سید یاسر (1393)، صلاحیت فراسرزمینی در حقوق بین‌الملل سرمایه‌گذاری، پایان‌نامۀ دکتری حقوق بین‌الملل، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی.

3. مطوری‌نژاد، علی (1380)، صلاحیت فراسرزمینی و قانون داماتو، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد حقوق بین‌الملل، دانشکدۀ حقوق، دانشگاه شهید بهشتی.

4. مقتدر، هوشنگ (1370)، «صلاحیت دولت‌ها و انواع آن»، مجلۀ دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دورۀ 26، ش صفر.

5. نمازی، حسین (1384)، نظام‌های اقتصادی، چ 3، تهران: شرکت سهامی انتشار.

 

ب) خارجی

6. Acevedo, A) 1973(, "The EEC Dyestuffs Case: Territorial Jurisdiction", 36 Modern L. Rev.

7. Akehurst, Michael (1988). A Modern Introduction to international law, UNWIN HYMAN, Sixth Edition, London.

8. Akehurst, Michael (1974), Jurisdiction in International Law, British Yearbook of International Law, No. 46.

9. Alford, Roger P (1992), The Extraterritorial Application of Antitrust Laws: The United States and European Community Approaches, 33 Virginia Journal of International Law. 1.

10. Bagheri, Mahmood and Mohammad Jafar Ghanbari Jahrom (2016), "Globalization and Extraterritorial Application of Economic Regulation: Crisis in International Law and Balancing Interest", European Journal of Law and Economics, Vol. 41,.

11. Backer, Larry Cata (2008);"Multinational Corporations as Objects and Sources Of Transnational Regulation", ILSA J. Int’l & Comp. L., Vol. 14:2.

12. Bellis, J. F (1979), "International Trade and the Competition Law of the European Economic Community", Common Market Law Review, 16.

13. Born, G.B (1992), "A Reappraisal of the Extraterritorial Reach of U.S. Law", 24 Law and Policy in International Business. 1, (1992). P. 22

14. Bowett, D. W (1983), "Jurisdiction; Changing Patterns of Authority over Activities and Resources",British Yearbook of International Law, No.53.

15. Breibart, Evan (1989), "The Wood Pulp Case; The Application of European Economic Community Competition Law to Foreign Based Undertakings", Ga. J. Int’l & Comp. L.,Vol. 19, No. 1

16. Davidow, J.( 1976), "Extraterritorial Application of U.S. Antitrust Law in a Changing World, Law & Policy in International Business", , 8.

17. Fugate, W. L (1991), "Foreign Commerce and the Antitrust Laws", Vol. I, Boston: Little Brown.

18. Hartley, Trevor C (2015), International Commercial Litigation, Text, Cases and Materials on Private International Law,Cambridge University Press, 2n Edition, August.

19. Henkin and others (1993), International Law Cases and Material, p.426-429.

20. Hymowitz, S. A (1987), "Extraterritorial Application of the Sherman Act to Foreign Corporations", Delaware Journal of Corporate Law,

21. "International Bar Association, Report of the Task Force on Extraterritorial Jurisdiction", (2008).

22. Jennings, R .(1957), "Extraterritorial Jurisdiction in the United States Antitrust Laws", 33 B.Y. I .L.

23. Kontorovich, Eugene (2004), A positive Theory of Universal Jurisdiction.

24. Lowe, A. V.(1985); Extraterritorial Jurisdiction, Cambridge: Grotius.

25. Maier, Harold G (1983);" Interest Balancing and Extraterritorial Jurisdiction, the American Journal of Comparative Law", Vol. 31, No. 4.

26. Mann, F.A. (1984), The Doctrine of Jurisdiction Revisited after Twenty Years, Recueil des Cours de l’Academie de Droit International, No. 186.

27. Parrish, Austen L. (2008), "The Effects Test: Extraterritoriality’s Fifth Business", Vanderbilt Law Review, vol. 61, No. 5.

28. Parrish, Austen L (2009), "Reclaiming International Law from Extraterritoriality", Minnesota Law Review, No. 93.

29. Rock Grundman,V. (1980), "The New Imperialism; The Extraterritorial Application of United States Law", 14 Int. Law.

30. Ryngaret, Cedric (2008), Jurisdiction in International Law, Oxford University Press, London, 2008, P. 194.

31. Sabater, Aníbal (2004), "Extraterritorial Jurisdiction in Civil, Commercial, And Investment Matters", ILSA Journal of International & Comparative Law, Vol. 14, No. 2.

32. Schachter, O .(1991), International Law in Theory and Practice, Dordrecht/ Boston; Martinus Nijhoff.

33. Slaughter, A. M. (1995);"Liberal International Relations Theory and International Economic Law", 10 American University Journal of International Law and Policy,717.

34. Stokes, Isaac N. P (1970), "Limits Imposed By International Law on Regulation of Extraterritorial commercial Activity", The American Journal of International Law, Vol. 64, No. 4, p.135.

35. Whattein, L (1992), "Extraterritorial Application of EC Competition Law: Comments and Reflections", Israel Law Review, 26.