مطالعات حقوق تطبیقی

مطالعات حقوق تطبیقی

جایگاه اصول مستند سازی جنایات بین المللی در رویه دیوان کیفری بین المللی، مطالعه تطبیقی در پرونده اوکراین

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 گروه حقوق کیفری و جرم شناسی، دانشگاه علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 پژوهشگر دوره دکتری گروه حقوق کیفری و جرم شناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 دانش آموخته کارشناسی ارشد گروه حقوق کیفری و جرم شناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
10.22059/jcl.2026.398835.634788
چکیده
در عصر حاضر، مستند سازی اصولی منازعات مسلحانه نه تنها ضروری، بلکه رکن اساسی تحقق عدالت کیفری بین المللی شناخته می شود. این پژوهش با هدف واکاوی جایگاه اصول بنیادین مستندسازی جنایات بین‌المللی در رویه قضایی دیوان کیفری بین‌المللی به ویژه در پرونده اوکراین، به بررسی چگونگی انطباق عملکرد دادستانی با چهارچوب‌های حقوقی و استانداردهای عملیاتی می‌پردازد. براساس اساسنامه و آیین دادرسی و ادله دیوان مستندسازی باید براساس اصولی مانند رعایت استقلال و انصاف، حفظ محرمانگی و حمایت از شهود باشد؛ که در اسنادی چون رهنمودهای دادستانی، همکاری تیم تحقیقات مشترک، راهنمای مستندسازی برای نهادها و دستور العمل‌های بنیادین تحقیقات اوکراین نیز اشاره شده است. سئوال پژوهش آن است که رویه قضایی دیوان در پرونده اوکراین تا چه حد بازتاب دهنده و متضمن اجرای اصول بنیادین مستند سازی جنایات بین المللی است. این پژوهش که با رویکرد کاربردی و به روش توصیفی تحلیلی با استفاده از ابزار تحقیق فیش برداری نظام مند و تحلیل کیفی داده های استخراج شده از اسناد و رویه های قضایی دیوان در پرونده اوکراین انجام شد، در یافته های خود نشان می‌دهد مستندسازی فراتر از فرآیندی فنی، فرآیندی پویا در تقویت عدالت کیفری بین‌المللی و پیگرد مؤثر مرتکبان جنایات بینالمللی است؛ زیرا دیوان در پرونده اوکراین با اجرای الگویی چند وجهی که بر حقوق بشردوستانه، همکاری بی‌سابقه نهادها و استفاده از فناوری‌ دیجیتال برای حفظ ادله استوار بوده است؛ باوجود چالش‌هایی نظیر عدم همکاری برخی دولت‌ها (همچون روسیه)، فشارهای سیاسی، محدودیت های میدانی، تنش میان جمع آوری ادله و رعایت اصول بزه دیده مداری و ... توانسته است گام بلندی در جهت تحقق این اصول بردارد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Role of the Principles of International Crime Documentation in the Jurisprudence of the International Criminal Court: A Comparative Study of the Situation Ukraine.

نویسندگان English

Zeinab Bagherinezhad 1
Negar Keshavarz 2
Sadaf Sanjarbeygi 3
1 Department of Criminal Law and Criminology, Sciences and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Ph.D. Student Criminal Law and Criminology Faculty of Law, Science and Research Branch Islamic Azad University, Tehran, Iran
3 M.A. in Criminal Law and Criminology Faculty of Law, Science and Research Branch Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده English

In the contemporary era, systematically documenting armed conflicts and international crimes is recognized as a cornerstone of international criminal justice. This study examines the role of fundamental principles in documenting international crimes within the judicial practice of the International Criminal Court (ICC), focusing on the Ukraine case. It explores how the Office of the Prosecutor aligns its actions with legal frameworks and operational standards. According to the Rome Statute and the ICC’s Rules of Procedure and Evidence, documentation must uphold independence, impartiality, confidentiality, and witness protection—principles also reflected in the Prosecutor’s Guidelines, the Joint Investigation Team’s cooperation, institutional documentation manuals, and foundational investigative directives in Ukraine.

The research question is: to what extent does the ICC’s practice in the Ukraine case reflect and ensure the implementation of these core documentation principles? Using a descriptive-analytical approach, this study employed systematic note-taking and qualitative analysis of data from ICC documents and judicial practices. The findings reveal that documentation is not merely a technical task but a dynamic process crucial for strengthening international criminal justice and effectively prosecuting perpetrators. In the Ukraine case, the Court employed a multi-dimensional approach grounded in humanitarian law, unprecedented institutional cooperation, and digital technologies for evidence preservation. Despite challenges—including limited state cooperation, political pressures, field constraints, and balancing evidence collection with victim-centered principles—the Court has made significant progress in realizing these principles.

کلیدواژه‌ها English

Armed Conflicts
Documentation principles
Ukraine
International crimes
International Criminal Court

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 19 آبان 1405