Comparative Law Review

Comparative Law Review

Looking for the Responsibility of Legislator: Reflection on the Civil Liability of Legislative Acts

Document Type : Research Paper

Authors
Ali Velaei 1
Asadollah Yavari 2
Ali-Akbar Gorji Azandariani 3
1 Ph.D. Student in Public Law, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor of Public Law, Faculty of Law, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.
3 Associate Professor of Public Law, Faculty of Law, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.
10.22059/jcl.2022.350177.634431
Abstract
Civil liability of the state in the matter of legislation, contrary to the executive and judicial acts, is still supposed to be far-fetched; while general legislative decisions might be faulty or mistaken and violate the principle of full compensation of citizens' damages. This article seeks to consider the theories and conditions upon which the liability of legislative bodies to compensate for harmful general decisions is admissible. Based on our findings, risk theory against fault theory could provide more legal protections in the civil liability of the lawmaker. According to the principle of equality to carry public burdens, we can defend the state's absolute liability, which is more efficient to access restorative justice and more compatible with the requirements of good governance. Civil liability does not necessarily indicate the illegality and invalidity of decisions; however, the illegality of decisions definitely proves the fault of public bodies. Implications of civil liability in the legislative and quasi-legislative acts include promoting self-control, preventing statutory inflation, and reducing unnecessary intervention of the state.
Keywords
Civil Liability of the State
Fault
Legislative Acts
Principle of the Equality of Citizens
Risk

  1. الف) فارسی

    1. ابوالحمد، عبدالحمید (1375). مسئولیت مدنی دولت. در: ناصر، کاتوزیان، مجموعۀ مقالات تحولات حقوق خصوصی. دانشگاه تهران.
    2. ارسطا، محمدجواد و ممی‏زاده، مهدی (1397). مسئولیت مدنی ناشی از تقنین. پژوهش‏نامه حقوق اسلامی. سال نوزدهم، ش2، 342-319.
    3. السان، مصطفی (1399). مسئولیت مدنی دولت در قبال بیماری‏های واگیردار (بررسی موردی: کووید-19). فصلنامۀ تحقیقات حقوقی. ویژه‏نامۀ حقوق و کرونا، 245-215.
    4. الماسی، نجادعلی و قاسمی، حمید (1398). نگرشی انتقادی به چالش‏های حقوق عمومی مسئولیت مدنی حاکمیت تقنینی (قوه مقننه). فصلنامۀ مطالعات حقوق خصوصی. دورۀ 49 (1)، 16-1.
    5. امامی، محمد و استوار سنگری، کوروش (1393). حقوق اداری. جلد اول. تهران: میزان.
    6. امامی، محمد و زرگوش، مشتاق (1386). اصل قانونی بودن مسئولیت مدنی دولت. پژوهش‏نامه حقوق و علوم سیاسی. سال دوم، ش7، 34-13
    7. امیر ارجمند، اردشیر و زرگوش، مشتاق (1388). تقصیر در حقوق مسئولیت مدنی دولت؛ مطالعه تحلیلی-تطبیقی». فصلنامۀ تحقیقات حقوق. دورۀ 12(49)، 143-85.
    8. بهنیا، مسیح (1393). اصل انتظار مشروع. تهران: خرسندی.
    9. پورنقی، سالار؛ نصیری، مهدی؛ خلیلی‌نژاد، سجاد (۱۳۹۹). مسئولیت مدنی دولت در قبال فیلترینگ (پالایش) فضای مجازی. فصلنامۀ حقوق و فناوری اطلاعات. سال اول، ش۱، ۱۰۰-۱۴۱.
    10. جعفری‏تبار، حسن (1395). دیو در شیشه (در فلسفۀ رویۀ قضایی). تهران: حق‏گزاران.
    11. حیاتی، علی‏عباس (۱۳۹۸). بررسی و نقد قانون مسئولیت مدنی در حقوق موضوعه کنونی ایران. پژوهشنامۀ انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی. سال نوزدهم، ش۱۲، ۱۴۳-۱۶۵.
    12. ریاحی، نوربخش (1397). مبانی نظری مصونیت و مسئولیت مدنی دولت. فصلنامۀ حقوق اسلامی. سال پانزدهم، ش58، 203-175.
    13. زرگوش، مشتاق (1389). مسئولیت مدنی دولت (قواعد عمومی، ساختار و ارکان). جلد دوم. تهران: میزان.
    14. _________ (1392). مسئولیت مدنی دولت و کارکنان آن (قواعد اختصاصی). تهران: جنگل.
    15. زرگوش، مشتاق (1385). مسئولیت مدنی دولت در بلایای طبیعی. نشریۀ رفاه اجتماعی. ش23، 320-303.
    16. شهنیایی، احمد (1392). مسئولیت مدنی دستگاه‏های دولتی ناشی از وضع مقررات خلاف قانون؛ کنکاشی در یک رأی وحدت رویۀ دیوان عدالت اداری. فصلنامۀ مطالعات آرای قضایی. دورۀ 2 (2)، 90-71.
    17. طباطبایی مؤتمنی، منوچهر (1395). حقوق اداری. تهران: سمت.
    18. غمامی، مجید (1376). مسئولیت مدنی دولت نسبت به اعمال کارکنان خود. تهران: دادگستر.
    19. قاسمی، حمید (۱۳۹۹). نگرشی انتقادی به چالش‌های حقوق مسئولیت مدنی حاکمیت تقنینی». فصلنامۀ مطالعات حقوق خصوصی. دورۀ۵۰ (۱)، ۱۵۳-۱۶۹.
    20. قاضی، ابوالفضل (1395). بایسته‏های حقوق اساسی. تهران: میزان.
    21. کاتوزیان، ناصر (1377). مبانی حقوق عمومی. تهران: دادگستر.
    22. کاشانی، جواد (1395). مرجع صالح برای رسیدگی به دعوای مسئولیت به طرفیت دولت». فصلنامه دیدگاه‏های حقوق قضایی. ش73 و 74، 162-125.
    23. مظفری، مصطفی و میرزایی ‏مقدم، مرتضی (1399). بررسی حقوقی نحوۀ عملکرد و مسئولیت دولت در جبران خسارات ناشی از بحران کووید-19. فصلنامۀ تحقیقات حقوقی، ویژه‏نامۀ حقوق و کرونا، 410-385.
    24. مولایی، آیت (1399). موانع و چالش‏های اعمال مسئولیت مدنی دولت در ایران. فصلنامۀ مطالعات حقوق عمومی. دورۀ50 (4)، 1440-1423.
    25. واعظی، سید مجتبی (1390). دادگستری اساسی (مطالعۀ تطبیقی نظام‏های حقوقی فرانسه و آمریکا با نگاهی به حقوق ایران). تهران: جاودانه.
    26. واعظی، سید مجتبی (1394). معیار عمل حاکمیت در حقوق اداری ایران. فصلنامۀ مطالعات حقوقی شیراز. دورۀ7 (۲)، 220-199.
    27. هداوند، مهدی (1398). حقوق اداری تطبیقی. جلد دوم. تهران: سمت.
    28. یزدانیان، علیرضا (1399). تأملی در طرح مسئولیت مدنی دولت در خسارات ناشی از ویروس کرونا در حقوق ایران و فرانسه. در: ابعاد و چالش‏های حقوقی همه‏گیری کووید-19. مرکز ملی تحقیقات حقوق سلامت، 466-444.

     

    ب) خارجی

    1. Amos, Merris (2001). Extending the liability of the state in damages. Legal Studies, Vol. 21, Issue 1, 1–14.
    2. Arnull, Anthony (1997). Liability for Legislative Acts under Article 215(2) EC, in: The Action for Damages in Community Law. 129-149.
    3. Caranta, Roberto (1993). Governmental Liability after Francovich. The Cambridge Law Journal, Vol. 52, No. 2, 272-297.
    4. Cornford, Tom (2008). Towards a Public Law of Tort, U.K.: Ashgate.
    5. DeLaRochere, Dutheil (1996). Member State Liability for Infringement of European Community Law, Tulane European & Civil Law Forum, Vol. 11, 1-18.
    6. Evangelos, Nikolaou (2005). From Francovich to Köbler and beyond: The evolution of a State liability regime for the European Community. LL.M. Thesis, University of Helsinki.
    7. Harlow, Carol (1976). Fault Liability in French and English Public Law, The Modern Law Review. Vol. 39, 516-541.
    8. Koziol, Helmut (2015). Basic Questions of Tort Law from a Comparative Perspective. Austria: Jan Sramek Verlag.
    9. Oliphant, Ken (2016). The Liability of Public Authorities in Comparative Perspective, Intersentia, 127-153.
    10. O’Sullivan, Janet (2011). Negligence Liability of Public Bodies: Locating the Interface between Public and Private Law. The Cambridge Law Journal. 294-296.
    11. Plaza, Carmen (2010). Member States Liability for Legislative Injustice. Review of European Administrative Law. Vol. 3, No. 2, 27-51.
    12. Sales, Philip; Steyn, Karen (2004). Legitimate Expectation in English Public Law: An Analysis. Public Law, 564-693.
    13. Scherer, Alska (2002). State Liability; Ten years after Francovich, Master Thesis, Lund University.
    14. Waldron, Jeremy (2019). Rule by Law: A Much Maligned Preposition. NYU School of Law. Public Law Research Paper, No. 19.
Comparative Law Review
Volume 13, Issue 2 - Serial Number 26
Autumn & Winter 2022-2023
September 2022
Pages 887-912