دانشگاه تهران مطالعات حقوق تطبیقی 1735-496X 7 2 2016 09 22 Protection of business methods in comparative law (A study on the approach of American, Indian, Japanese, Imamia jurisprudence and Iranian legal systems and the TRIPS agreement) حمایت از روش‌های کسب و کار در حقوق تطبیقی (بررسی رویکرد نظام‌های حقوقی امریکا، هند، ژاپن، فقه امامیه، ایران و موافقت‌نامۀ تریپس) 647 668 60697 10.22059/jcl.2016.60697 FA سید محمدهادی قبولی درافشان استادیار دانشگاه فردوسی مشهد مصطفی بختیاروند استادیار دانشگاه قم اکرم آقامحمدی دانشآموختۀ کارشناسی ارشد دانشگاه قم Journal Article 2016 08 01 Business methods are among the most important assets of companies, whose protection is different in different legal systems. Although trade secrets are the most traditional form to protect business methods, the companies’ willingness to patent inventions in this field has so increased that recognizing them as inventions has become a controversial issue. This paper, with descriptive-analytic method, has studied the possibility of business methods protection in deferent legal systems and concluded that countries such as the United States, India and Japan, have, despite their previous practice, showed much tendency towards protection of business methods as inventions; the position of TRIPS in granting patent rights to inventions including inventive steps and industrial applicability is also favorable to business methods protection. In Iran, business methods are been excluded from the scope of protection. Therefore, considering the deep foundations of <em>Imamia</em> jurisprudence in protecting people's material and immaterial rights, it is necessary for the legislator to add an article to protect business methods or remove its exclusion, at least, with regard to applicable electronic commerce methods. Finally, if business methods are not protectable in the form of trade secrets or patents, recourse can be made to other forms such as utility models. امروزه یکی از مهم‌ترین دارایی‌های هر شرکتی روش‌های کسب و کار آن است که به‌عنوان یکی از حقوق مالکیت فکری قابل حمایت می‌باشد. همواره رویکرد نظام‌های مختلف حقوقی در این زمینه متفاوت بوده است. اسرار تجاری سنتی‌ترین شکل حمایت از روش‌های کسب و کار شمرده ‌می‌شود، اما امروزه گرایش شرکت‌ها به ثبت اختراعات در این زمینه، به‌اندازه‌ای افزایش یافته که اهمیت و تأثیر پذیرش روش یاد‌شده به‌عنوان حق اختراع به موضوعی بحث‌برانگیز در سراسر جهان تبدیل شده است. جستار حاضر با روش توصیفی– تحلیلی به بررسی قابلیت حمایت حقوقی از روش‌های کسب و کار در نظام‌های حقوقی مختلف پرداخته و به این نتیجه دست یافته است که امروزه کشورهایی مانند امریکا، هند و ژاپن برخلاف رویۀ گذشتۀ خود به حمایت از روش‌های کسب و کار در قالب حق اختراع اقبال فراوانی نشان داده‌اند. موضع موافقت‌نامۀ تریپس نیز مبنی بر اعطای حق ثبت به اختراعی که شامل گام ابتکاری و کاربرد صنعتی باشد، در راستای حمایت از روش‌های کسب و کار رقم خورده است. این درحالی است که در نظام حقوقی ایران روش‌های کسب و کار عملاً از دایرۀ حمایت استثنا شده‌اند. از‌این‌رو، شایسته است که قانون‌گذار ایران با توجه به مبانی عمیق فقه امامیه در حمایت از حقوق مادی و غیرمادی افراد، ماده‌ای را در جهت حمایت از روش‌های کسب و کار به قانون ثبت اختراعات اضافه کند یا استثنای راجع به آن را حداقل در خصوص روش‌های کاربردی تجارت الکترونیک از قانون حذف نماید. درنهایت اگر به هر دلیلی حمایت از روش‌های کسب و کار در قالب اسرار تجاری یا حق اختراع منتفی شود، می‌توان به قالب‌هایی چون اختراعات کوچک توسل جست. https://jcl.ut.ac.ir/article_60697_2a65fdf24428fb6a1841953db12a34c2.pdf